Een Voedseltransitie of trend?

Je kan er niet meer om heen. Er is de afgelopen jaren een trend zichtbaar waarbij de maatschappij interesse toont in een transparantere, kortere voedselketen met gezond en duurzaam voedsel. Deze trend wordt versterkt door de recente voedselschandalen die dagelijks in het nieuws voorbij komen: het fipronil-schandaal in de pluimveesector, de stalbrand in Erichem en de fraude met paardenvlees. Maar gaat deze trend ook echt omslaan in een transitie?

Deze vraag werd 10 april gesteld tijdens de masterclass voedseltransitie. Onder leiding van Sandra van Kampen (Co-auteur van het boek VOER) werd er met een enthousiaste groep professionals naast de huidige stand van zaken ook een blik geworpen op het toekomstige voedselsysteem.

Een voedseltransitie, wat is dat?

Een transitie is een radicale verandering van een systeem. Een goed voorbeeld van een voedseltransitie is de periode na de Tweede Wereldoorlog waarbij vanuit het uitgangspunt ‘nooit meer honger’ een overgang is gemaakt naar voedselsysteem gebaseerd op schaalvergroting en intensivering. Door deze transitie is een globale voedselmarkt ontstaan waarop voedsel voor een zo laag mogelijke prijs wordt aangeboden. De aanbieder van de laagste inkoopprijs wint een plek in de schappen van de supermarkt. Helaas ongeacht de milieuschade en afstand die het product moet afleggen.

Het Nederlandse voedselsysteem

In Nederland heeft deze transitie geleid tot een voedselsysteem waarbij de fysieke en sociale afstand tussen producent en consument steeds groter is geworden. Door de hoeveelheid schakels en de macht van vijf inkoopkantoren in het systeem, kan de boer geen eerlijke prijs voor zijn product ontvangen.

Kunnen we dit systeem doorbreken?

Ja, we kunnen dit systeem zeker doorbreken! Kijk maar is naar de opkomst van initiatieven die positieve impact willen maken. Om er een paar te noemen: Willem&Drees, Kipster, BioRomeo, The Dutch Weed Burger en De Vegetarische Slager. Met de lancering van de Transitiecoalitie Voedsel in 2017 is er een serieus begin gemaakt om de krachten van deze initiatieven te bundelen om de beoogde transitie te versnellen.

Een voortrekker in de voedseltransitie: Willem & Drees

Drees Peter van den Bosch, één van de oprichters van Willem & Drees, besefte in de loop van zijn carrière bij Unilever dat het voedselsysteem aan verandering toe is. Het omslagpunt was het moment dat Drees de opdracht kreeg om Knorr Vie (een plastic flesje met 50% van de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid groente en fruit) in de schappen van de supermarkt te krijgen.

‘’Ik dacht, als mijn kinderen leren dat groente en fruit uit een flesje komt dan gaat het echt de verkeerde kant op’’.

Drees wil met zijn bedrijf Willem & Drees een voortrekker zijn van de voedseltransitie door buiten het huidige voedselsysteem om een korte keten op te zetten. Zijn missie is volledige transparantie over de herkomst, impact en prijsverdeling van de producten. Door deze werkwijze krijgt de boer weer een eerlijke prijs voor zijn product en weet de consument weer waar zijn eten vandaan komt.

De volgende stap in de voedseltransitie

Volgens Frederike Praasterink (HAS) moeten we niet langer werken aan het verduurzamen van het huidige voedselsysteem. Er moet een transformatie komen naar een ander systeem door nieuwe verbindingen te leggen met de natuur, producenten en consumenten. De waarde van voedsel moet opnieuw worden bepaald doormiddel van true pricing, waarbij de werkelijke kosten, inclusief milieuschade, in de prijs worden opgenomen.

De weg naar een nieuw voedselsysteem is nog lang en dat we pas aan het begin van de transitie zitten is duidelijk. Maar een begin van de transitie is een feit en daar werken wij als The Terrace graag aan mee!

Wist je dat één van onze pilaren voedsel is? Wil je met ons sparren over de voedseltransitie? Neem dan gerust contact met ons op via hello@theterrace.nl. Of wil je op de hoogte worden gehouden van onze activiteiten? Meld je dan hier aan voor onze nieuwsbrief!

Deze blog is geschreven door Ries Verhoeven, stagiair bij The Terrace. Hij heeft sinds kort zijn Bachelor Sociale Geografie op zak en schreef zijn scriptie over voedselcoöperaties in Utrecht.