Zonder samenwerking bestaat er geen duurzame toekomst – Weg met de patenten!

Toyota’s eerste waterstofauto, de Mirai (Japans voor toekomst), rolde in december 2014 van de band. Het resultaat van twintig jaar en miljarden dollars aan innovatie. Een maand later kondigde het bedrijf aan alle 8.340 patenten op het gebied van waterstoftechnologie vrij te geven. Slacht Toyota zo niet de kip met de gouden eieren?

Toyota wil met het vrijgeven van de patenten de ontwikkeling van de waterstofauto een impuls geven. Een aantal technologische hindernissen stond de opmars hiervan in de weg. Nu Toyota hier grotendeels een oplossing voor heeft gevonden, moedigt het andere fabrikanten aan de technologie te omarmen en zo de ontwikkeling van het rijden op waterstof stimuleren.

Rood lampje? Even omrijden.

Dat is nodig, want Nederland heeft bijvoorbeeld nog maar één particulier tankstation voor waterstof, in Rotterdam. Niet handig als onderweg van Leeuwarden naar Groningen het rode lampje begint te branden.

 Terwijl de waterstofauto toch een aantal grote voordelen kent boven het elektrisch rijden. Waar de gemiddelde elektrische auto niet verder komt dan 200 km, doet de Mirai met een actieradius van 650 km niet onder voor een diesel of benzine auto. Ook gaat het tanken (als je eenmaal een station hebt gevonden) veel sneller dan bij de elektrische wagen: 4 minuten versus uren duimdraaien bij de laadpaal.

 Groot gelijk dus dat Toyota hoopt dat andere automerken haast maken met het ontwikkelen van een vergelijkbaar product. Alleen gaan ze de strijd met de andere auto van de toekomst – de elektrische auto met stekker – niet winnen. Deze is in korte tijd een zichtbaar onderdeel geworden van ons straatbeeld. Laadpalen schieten als paddenstoelen uit de grond, en Tesla CEO Elon Musk ging Toyota al voor in het vrijgeven van patenten in de hoop deze ontwikkeling te versnellen.

 Voor Toyota moet de vaart er dus in, voordat de elektrische auto het volledig overneemt en de waterstofauto een goed bedoeld experiment blijft. Bedankt voor de moeite, maar wij laden lekker met een stekker. Wèg investering.

Dat ziet er patent-uit

Interessant bij de strijd om het duurzame rijden is de rol van patenten. Ooit begonnen als een manier om innovaties te stimuleren, ontwikkelden patenten zich in the 20ste en 21ste eeuw steeds meer als een juridisch wapen voor multinationals om concurrenten dwars te zitten. Met als resultaat dat waardevolle innovaties juist op de plank blijven liggen in plaats van technologische vooruitgang aan te moedigen.

Tesla en Toyata laten nu zien dat – in hun sector – het patent haar functie aan het verliezen is. Het levensvatbaar maken van nieuwe technologieën is niet langer afhankelijk van exclusiviteit en concurrentie, maar gedijt juist bij openheid en co-creatie.

Juist duurzame innovaties vragen om nieuwe business modellen die gebaseerd zijn op (andere) samenwerking met andere partijen – ook met concurrenten. Want om oude systemen te doorbreken en te vervangen voor een duurzaam alternatief is een beweging nodig die breder is dan een individueel bedrijf. Samenwerking wordt een voorwaarde voor winst – zowel voor het bedrijf, als voor de samenleving.