Een Voedseltransitie of trend?

Je kan er niet meer om heen. Er is de afgelopen jaren een trend zichtbaar waarbij de maatschappij interesse toont in een transparantere, kortere voedselketen met gezond en duurzaam voedsel. Deze trend wordt versterkt door de recente voedselschandalen die dagelijks in het nieuws voorbij komen: het fipronil-schandaal in de pluimveesector, de stalbrand in Erichem en de fraude met paardenvlees. Maar gaat deze trend ook echt omslaan in een transitie?

Deze vraag werd 10 april gesteld tijdens de masterclass voedseltransitie. Onder leiding van Sandra van Kampen (Co-auteur van het boek VOER) werd er met een enthousiaste groep professionals naast de huidige stand van zaken ook een blik geworpen op het toekomstige voedselsysteem.

Een voedseltransitie, wat is dat?

Een transitie is een radicale verandering van een systeem. Een goed voorbeeld van een voedseltransitie is de periode na de Tweede Wereldoorlog waarbij vanuit het uitgangspunt ‘nooit meer honger’ een overgang is gemaakt naar voedselsysteem gebaseerd op schaalvergroting en intensivering. Door deze transitie is een globale voedselmarkt ontstaan waarop voedsel voor een zo laag mogelijke prijs wordt aangeboden. De aanbieder van de laagste inkoopprijs wint een plek in de schappen van de supermarkt. Helaas ongeacht de milieuschade en afstand die het product moet afleggen.

Het Nederlandse voedselsysteem

In Nederland heeft deze transitie geleid tot een voedselsysteem waarbij de fysieke en sociale afstand tussen producent en consument steeds groter is geworden. Door de hoeveelheid schakels en de macht van vijf inkoopkantoren in het systeem, kan de boer geen eerlijke prijs voor zijn product ontvangen.

Kunnen we dit systeem doorbreken?

Ja, we kunnen dit systeem zeker doorbreken! Kijk maar is naar de opkomst van initiatieven die positieve impact willen maken. Om er een paar te noemen: Willem&Drees, Kipster, BioRomeo, The Dutch Weed Burger en De Vegetarische Slager. Met de lancering van de Transitiecoalitie Voedsel in 2017 is er een serieus begin gemaakt om de krachten van deze initiatieven te bundelen om de beoogde transitie te versnellen.

Een voortrekker in de voedseltransitie: Willem & Drees

Drees Peter van den Bosch, één van de oprichters van Willem & Drees, besefte in de loop van zijn carrière bij Unilever dat het voedselsysteem aan verandering toe is. Het omslagpunt was het moment dat Drees de opdracht kreeg om Knorr Vie (een plastic flesje met 50% van de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid groente en fruit) in de schappen van de supermarkt te krijgen.

‘’Ik dacht, als mijn kinderen leren dat groente en fruit uit een flesje komt dan gaat het echt de verkeerde kant op’’.

Drees wil met zijn bedrijf Willem & Drees een voortrekker zijn van de voedseltransitie door buiten het huidige voedselsysteem om een korte keten op te zetten. Zijn missie is volledige transparantie over de herkomst, impact en prijsverdeling van de producten. Door deze werkwijze krijgt de boer weer een eerlijke prijs voor zijn product en weet de consument weer waar zijn eten vandaan komt.

De volgende stap in de voedseltransitie

Volgens Frederike Praasterink (HAS) moeten we niet langer werken aan het verduurzamen van het huidige voedselsysteem. Er moet een transformatie komen naar een ander systeem door nieuwe verbindingen te leggen met de natuur, producenten en consumenten. De waarde van voedsel moet opnieuw worden bepaald doormiddel van true pricing, waarbij de werkelijke kosten, inclusief milieuschade, in de prijs worden opgenomen.

De weg naar een nieuw voedselsysteem is nog lang en dat we pas aan het begin van de transitie zitten is duidelijk. Maar een begin van de transitie is een feit en daar werken wij als The Terrace graag aan mee!

Wist je dat één van onze pilaren voedsel is? Wil je met ons sparren over de voedseltransitie? Neem dan gerust contact met ons op via hello@theterrace.nl. Of wil je op de hoogte worden gehouden van onze activiteiten? Meld je dan hier aan voor onze nieuwsbrief!

Deze blog is geschreven door Ries Verhoeven, stagiair bij The Terrace. Hij heeft sinds kort zijn Bachelor Sociale Geografie op zak en schreef zijn scriptie over voedselcoöperaties in Utrecht.


Creatieve Design Thinking Workshop: De toekomst van Food, Fashion en Energy

Na de inspirerende terugblik van Pierre en de visionaire talk van Leontine sloten wij afgelopen 7 november ons 10-jarig jubileumevenement af met een creatieve workshop. In deze energieke sessie hebben onze gasten in verschillende teams gebrainstormd over de toekomst van de drie sectoren waarin The Terrace het meest actief is: Food, Fashion, en Energy. “Wat is het mooiste dat we samen kunnen doen voor positive change in deze sectoren?” luidde de hoofdvraag. Ben je benieuwd naar de ambitieuze ideeën die hieruit zijn gekomen? Lees dan nu verder! 

Voedselindustrie

Heel opvallend was de overeenkomt tussen de ideeën van de groepen die zich bezighielden met de Food sector: minder vlees. Het eerste idee heet Meatless March en wil een maart zonder vlees. It’s all in the name!  Ze willen ervoor zorgen dat retailers in maart geen vlees meer verkopen. Daarnaast zal er geen vlees geserveerd worden door scholen, maaltijd box leveranciers en bedrijfskantines. Samen met een ambassadeur wordt een heerlijk alternatief menu ontwikkeld, zodat men de maand zonder vlees moeiteloos doorkomt.

Meat-less is More doet er nog een schepje bovenop. Dit initiatief neemt geen genoegen met een maand, maar streeft naar een heel jaar vegetarisch eten! Het plan zal niet alleen voor een afname van de bio-industrie zorgen, maar moet er ook voor zorgen dat er over vijf jaar geen insecticiden meer gebruikt zullen worden. Daarnaast streven ze naar een eerlijke prijs voor voeding en dat alle lunches op scholen en zorginstellingen gezonder en voedzamer zullen worden.

Het derde Food Idee zoekt het in de technische vooruitgang: Foodprint – ‘’Push your Meal’. Deze groep wil dat al het eten geprint zal worden met een 3D printer. Binnen vijf jaar zullen een miljoen mensen toegang hebben tot deze voedselprinter. Ook zullen er een miljoen print restaurants zijn en de printers zullen zo ontwikkeld worden dat elke maaltijd veelzijdig, voedzaam en lekker is.

Kledingindustrie

In de Fashion sector spelen minder afval en meer recyclen de hoofdrol in twee creatieve ideeën. Allereerst is er Personal Smart Fashion en de bedoeling is dat we binnenkort zelf kleding kunnen creëren met grondstoffen in huis, volgens eigen receptuur. Dit vergroot de transparantie omtrent de oorsprong van de gebruikte grondstoffen en stimuleert afvalvermindering. Het tweede idee is een MUD Jeans 2.0, waarin de grondstoffen niet alleen geleend en gedeeld worden maar ook waar de externe prijs geïnternaliseerd wordt. Dit moet leiden tot meer transparantie én zal het bewustzijn over de oorsprong van grondstoffen vergroten. 

Energietransitie

Binnen de sector Energy zijn er twee ambitieuze plannen naar voren gekomen. Het eerste idee heeft de naam Big Energy gekregen en staat voor: 100% duurzaam; anywhere, anytime, anyplace! Binnen vijf jaar zullen zij ervoor zorgen dat alle kennis omtrent duurzame energie een open source kennisbron zal zijn. Het tweede doel is 100% duurzame energie voor alle huishoudens en als laatste zal de technologie voor energieopslag veel verder ontwikkeld zijn.

Alles is energie! Energie is alles! wil een vaste mondiale CO2 prijs. Dat willen ze bereiken door elektromagnetische stroom uit de atmosfeer lokaal te maken, gebruiken én opslaan. Vijf jaar na het bedenken van dit geweldige idee zal deze startup getransformeerd zijn in een nieuwe energiemaatschappij, met volledig lokaal gegenereerde energie.

In totaal 7 hele innovatieve ideeën die voor heel wat inspiratie hebben gezorgd.

Deze workshop werd ontworpen en begeleid door onze workshop expert Nierika Hamaekers (@HNierika). Bekijk hier de after-movie van ons evenement. Om up to date te blijven van The Terrace activiteiten, kunt u zich inschrijven onze nieuwsbrief.


Kan Nederland het voortouw nemen in hoe de wereld eiwit eet?

Nederlands eten roept waarschijnlijk geen beelden op van gezond eten. Veel kaas en andere zuivelproducten, stroopwafels, hagelslag, gefrituurde vleessnacks en frites gedrenkt in mayonaise. En toch is Nederland misschien wel het land dat de weg leidt naar een nieuw eetpatroon dat gezonder is voor zowel mensen als de planeet. In de afgelopen jaren zijn er tal van initiatieven geweest vanuit de publieke en private sector om mensen te stimuleren gezonder en met meer plantaardige eiwitten te eten. Maar gezien voedselpatronen vaak diepgeworteld zijn, is dit is geen sinecure

De ingewikkelde waarde(n) van de eiwit keten

Wist je dat 40% van de planten in de wereld worden gevoerd aan dieren? Het percentage van geteelde soja ligt nog hoger, op 85%. Het plaatje rechts laat zien hoe ingewikkeld de voedselketen voor eiwithoudende werkelijk is. Het komt uit de Protein Challenge 2040 door Forum for the Future. Simon Billing van Forum for the Future zei: "Het is niet te ontkennen dat eiwit een onmisbaar onderdeel van het menselijk dieet is, maar de manier waarop we produceren en consumeren presenteert vandaag vele uitdagingen - zowel in termen van wereldwijde consumptiepatronen alsook hun sociale, milieu- en economische gevolgen. "Het is duidelijk dat 'een beetje beter' op de productiviteit van levensmiddelen of afval niet genoeg zal zijn. We moeten echt de manier waarop we eten veranderen.

Leidt het agri-koninkrijk van Nederland de weg?

Eeuwenlang heeft Nederland het voortouw genomen op het gebied van de landbouw. Niet de Nederlandse keuken, maar onze koeien, aardappelen en kaas, en agrarische deskundigheid, zijn belangrijke exportproducten. Met veel interessante initiatieven is Nederland goed geplaatst om een katalysator voor positieve verandering in de transitie naar plantaardig eiwit te zijn. Ondersteund door de Nederlandse overheid en kennispartners, is een groep vooruitstrevende food bedrijven toegetreden tot de Green Protein Alliance. In februari 2017 lanceerden ze het Green Protein Growth Plan met als doel om het dierlijke eiwitten percentage te verlagen van 63% in 2015 tot 50% in 2025.

Verschillende sprekers op het evenement deelden hun visie over hoe we dit kunnen bereiken. Leontine Gast raadt aan heel concreet te maken wat een kleine verandering in de eiwittransitie de consument oplevert. “Zo bespaart een jaar lang één keer per week vegetarisch eten in plaats van vlees eten, het equivalent aan water van 200 douchebeurten per jaar. Plantaardig eten is niet moeilijk. Laat zien dat het vooral leuk en interessant is. Zo maak je het concreet en activeer je mensen.”

Op dezelfde dag lanceerde staatsecretaris van Landbouw Martijn van Dam de New Food Challenge. Het doel van deze uitdaging is om het aantal nieuwe gezonde producten bij food retailers te verhogen. Op basis van plantaardige eiwitten, die niet alleen beter zijn voor mensen, maar ook beter voor de planeet. The New Food Challenge investeert € 1.800.000 in product ideeën van nieuwe en bestaande bedrijven; ideeën die een verandering in het eetpatroon naar plantaardige eiwitten aantrekkelijk maken.

Ministers Ploumen en Van Dam committeren zich aan IMVO convenant

Bovendien heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken een coalitie van Nederlandse bedrijven en NGO's bijeen gebracht om bij te dragen aan de wereldwijde overgang naar meer plantaardige eiwitten. Wat er zo interessant is aan dit specifieke MVO-convenant, dat wordt voorgezeten door The Terrace, is dat het uitgaat van first-time-right principe. Dat betekent dat de keten vanaf het begin rekening kan houden met de sociale en milieu aspecten van duurzaamheid. Het internationale MVO-convenant voor plantaardig eiwit wordt naar verwachting in maart 2017 ondertekend.

Het veranderen van de manier waarop we eten - voor onze gezondheid en onze planeet

Geweldig dat zoveel publieke en private partijen samenwerken, maar gaan we het ook echt eten? Last but not least op de lijst van interessante initiatieven is het Voedingscentrum, dat consumenten aanmoedigt tot gezondere en meer duurzame eetgewoonten en die de voedingsindustrie aanmoedigt om een duurzamer aanbod van voedsel te produceren. In 2015 is het voeding advies (de schijf van de vijf) vernieuwd om de inname van dierlijke producten te verminderen en te veranderen richting meer plantaardige eiwitten.

We weten allemaal dat mensen hun eetgewoonten niet zomaar veranderen, omdat een overheidsinstelling hen vertelt dat dit beter is. De echte uitdaging is voor het schap, in de supermarkt. Hoe ga je mensen stimuleren om nieuwe producten te proberen die beter zijn voor hen en de planeet? Plantaardige eiwitten klinken niet al te lekker, dus we moeten andere manieren vinden.

Het in Amsterdam gevestigde onderzoeksbureau Motivaction identificeert twee typen shoppers waar de interesse om plantaardige eiwitproducten te kopen groter is. De 'bewuste kwaliteit shoppers' zijn intrinsiek geïnteresseerd om vooruitgang te boeken naar een meer plantaardig dieet en zijn zeer deskundig. Om hen te verleiden moet je bouwen op hun bestaande kennis en hen inspireren met echte verhalen. De 'impulsive comfort shoppers' staan te popelen om aansprekende nieuwe producten te proberen. Zij worden aangesproken door plantaardig voedsel spannend, luxe en eenvoudig te maken. Fabrikanten van plantaardige eiwitproducten lijken dit al voor een deel goed te weten. In 2016 groeide de markt met dubbele cijfers en dit is nog maar het begin!

Top tips om bij te dragen aan het eiwittransitie

Uit deze initiatieven lijk het dat Nederland inderdaad een reden heeft om een leidende rol te nemen in de overgang naar een meer plantaardig dieet. Hier zijn onze tips waarmee je plantaardige eiwitten succesvol naar de markt kunt brengen:

• Leg uit hoe plantaardige eiwitten passen in ieders levensstijl. Voor de meeste mensen is dit waarschijnlijk door de woorden 'plantaardige eiwitten' te voorkomen. Richt je vooral op andere voordelen, zoals gezondheid, innovatie en voor sommigen groepen het milieu.

• Overtuig je doelgroep dat plantaardige eiwit een gezonde optie is voor iedereen, wie je ook bent en wat je ook doet

• Deel je kennis binnen de sector om echt vooruitgang te boeken op het Green Protein Plan

• Activeer samen, bundel je krachten met publieke en private partijen, binnen en buiten de sector - voor positieve verandering!

Geschreven door Marjolein Baghuis (@mbaghuis) en Leontine Gast (@theterraceNL) voor The Terrace en de Changeincontext.com blogs. Inhoud is geïnspireerd door het Green Protein Alliance evenement gehouden op 16 februari 2017. Om up to date te blijven van The Terrace activiteiten, kunt u zich inschrijven onze nieuwsbrief.


Pierre Hupperts procesleider Land Governance Multi-Stakeholderdialoog

In februari is Pierre Hupperts begonnen als procesleider voor de Land Governace Multi-Stakeholder Dialoog. Deze dialoog zet zich in voor de duurzame verbetering van land governance in landen waar Nederland actief is. Pierre zal de verschillende case teams helpen bij het behalen van concrete resultaten en kruisbestuiving bevorderen.

 Internationaal staan landgebruik en eigendomsrechten hoog op de agenda. Om investeringen in land en land-gebonden activiteiten in goede banen te leiden moet land governance duurzaam verbeterd worden. Dit is een uitdaging die constructieve samenwerking vanuit de verschillende sectoren vereist. Tegen deze achtergrond heeft het Committee on World Food Security (CFS) in mei 2012 de zogenaamde Voluntary Guidelines on the Responsible Governance of Tenure of Land, Fisheries and Forest in the Context of National Food Security (VGGT) opgesteld.

Van de tekentafel naar concrete toepassing

Met de totstandkoming en brede ondersteuning van deze principes is het zwaartepunt van de internationale gemeenschap verschoven naar de concretisering en toepassing ervan. Nederland is het eerste OESO land waar het Ministerie van Buitenlandse Zaken, het bedrijfsleven en maatschappelijk middenveld zich samen sterk maken voor goede land governance.

De Land Governance Multi-Stakeholder Dialoog (LG MSD) ging in augustus 2014 van start. Tijdens de startbijeenkomst die werd voorgezeten door Minister Ploumen committeerden deelnemers vanuit bedrijven, financiële instellingen, overheid, NGO’s en kennisinstellingen zich samen tijd en energie te steken in de verbetering van land governance in landen waar Nederland actief is. Ze willen daarbij praktische toepassing en monitoring van verbetermaatregelen door de verschillende sectoren bevorderen op een manier die in lijn is met de VGGT principes.

Nieuwe inzichten vanuit vier case-teams

De LG MSD bestaat uit verschillende case teams die zich elk richten op specifieke thema’s binnen land governance, zoals landregistratie, palmolie en alternatieve business modellen. In februari is Pierre gekozen als procesleider voor de case teams. Hij zal de komende maanden in nauwe samenspraak met de deelnemers zorgen dat de case teams nieuwe inzichten en concrete resultaten gaan opleveren. Deze zullen tijdens een high-level sessie onder leiding van Ploumen worden besproken. Ook zal Pierre de kruisbestuiving tussen de verschillende cases bevorderen en het Organiserend Comité over de voortgang informeren.

Meer informatie? Stuur dan een mailtje naar hello@theterrace.nl.